18 Kasım 2026
DuyurularKitap

Nevzat Onaran’ın kitabı: Devletin Dâhili Harbi

Nevzat Onaran’ın  kitabı: Devletin Dâhili Harbi

 Başbakan ‘yalan’ diyemedi

 Nevzat Onaran’ın bu çalışması, Türk milliyetçiliğinin ekonomi politiğini analiz eden dördüncü kitabı. Devletin Dâhili Harbi önceki çalışması Türk Nüfus Mühendisliği’nin devamıdır. Böylece Türk millî devletinin inşasında iki tez, birer kitapla açıklanmış oldu. Türk Nüfus Mühendisliği, Türk-Sünni İslam’dan gayrısının tasfiyesinin ve asimilasyonun mühendislik faaliyetidir. Devletin dâhili harbiyse, mühendislik faaliyetinin en kanlı icrasıdır. Ve Başbakan’ın ‘yalan’ diyemediği Hozat-Ağzunikli Haydar Kang dosyası, aslında devletin dâhili harbi özel evrakıdır.

Kitapta belli bir dönemde Koçgiri, Pontos, Trakya, Sasun ve Dersim özelinde Türk-Sünni İslam’dan gayrısının demografik ve ekonomik yapıda tasfiyesinin nasıl planlandığı ve icra edildiği araştırıldı. Buna göre, on binlerin öldürülmesi ve sürülmesinin, resmen “eşkıyalık yapıyorlardı, vergisini vermiyorlardı ve askerlikten kaçıyorlardı” gibi gerekçelendirilmesi, kanlı icranın kılıfıydı. Şu-bu kişi/kişiler, “vergi vermiyor, askerlikten kaçıyor ya da eşkıyalık yapıyor veya isyan ediyor” denmeyip, kadın-erkek ayırmadan 7’den 70’e çoluk çocuk tüm ahali hedeflendi. 7 yaşındakinin vergi mükellefi olmadığı ve askere alınamayacağı, 70’indekinin askere gitmeyeceği ya da eşkıyalık yapamayacağı bilinmez değildi. Harekâtın asıl gerekçesi, devletin raporlarında ve yazışmalarında kaleme alındı. Bu, milletten Türk ve dinen Sünni İslam olmayanın can ve mal güvenliğinin imhasıydı.

Çalışmada Koçgiri’den Dersim’e devletin icrası şöyle özetlendi:

Koçgiri’de hükümete özerklik başvurusuna ve müzakeresine rağmen, 1921 Nisan-Mayıs’ta Merkez Ordusunun harekâtıyla, 1000 kişi öldürüldü, 100 kişi yaralandı, 1623 Kürt hanesiyle 107 köy yakıldı-yıkıldı. Koçgirili Kürt Alevi-Kızılbaşlar öldürüldü ve malı-mülkü yağmalandı.

Pontos Rumları, Koçgiri imhası sonrası hedeftir. 1921 Haziran’dan Merkez Ordusu ve milis çetelerinin harekâtıyla, Karadeniz’de on binlerce Rum öldürüldü ve kovalandı/kaçırtıldı ve bir kısmı canını kurtarmak için Sünni İslâmlaştı. Böylece 1461’den beri devam eden İslâmlaştırma süreci, 1922’de Türkleştirmeyle tamamlandı.

Trakya’da 1934 Haziran-Temmuz’da Yahudiler, merkezi kararla organize saldırı-yağmanın sonucunda Trakya’yı terk etti. Böylece 1910’larda temellendirilen Trakya’nın Türkleştirilmesi süreci, Rumların ve Ermenilerin ardından Yahudilerin kovalanmasıyla tamamlandı.

Sasun’da 1937-1938’deki harekâtla 834 Sasunlu ile 80 asker-milis öldü ve 4169 Sasunlu sürüldü. 1935’te 13.149 olan Sasun nüfusunun yaklaşık yüzde 40’ı, askerî harekâtla imha/tasfiye edildi. Sasun ahalisi öylesine can derdine düşmüştü ki kundakta çocuk unutup kaçtığı ve sığındıkları mağarada susuzluktan çocuklarına idrar içirdiği dahi raporlaştırıldı.

Dersim ve Dersimli, 1930’lu yıllarda hem askeri hem Türkçü ideolojik harekâtın hedefindeydi. Dersimlinin “dilinin Türkçeleştirilmesi ve dinin de Sünni-İslâmlaştırılması” planı icrasıyla 1 no’lu, 2 no’lu ve 3 no’lu yasak bölgesinde on binlercesi öldürüldü ve sürüldü. Resmî açıklamalara göre 1935’teki nüfusun yüzde 35’i tasfiye edildi. Kırım harekâtı, 3. Ordu’nun icrasıyla 1938’de yapıldı. Resmen iddia edildiği gibi Dersim’de isyan olsaydı, 1938’de 13.160 Dersimli ve 122 asker-milis ölür müydü?

Genelkurmay Başkanı Orgeneral Nuri Yamut’un 20 Mart 1953 tarihli raporunda “[Dersim’de devletin] harp hükümleri cari”ydi tespiti, resmi gerekçenin kaleme alınmasıdır. Bu, Koçgiri’den Dersim’e iki cephesi olmayan devletin dâhili harbiydi.

Devletin dâhili harp mağduru Hozat-Ağzunikli Haydar Kang’ın TC arşivindeki dosyası önemli bilgilenme kaynağıdır; hatta esasta ‘ne için ne yapıldığının’ resmi itiraf belgesidir. Haydar Kang, TBMM Başkanlığına verdiği 26 Eylül 1949 tarihli dilekçesinde ailesinden 12 ve köyünden 170 kişinin öldürüldüğünü, yakıldığını yazdı:

“Anam Gevher ile üç erkek ve bir kız kardeşim ve bunların çocuklarından mürekkep 15 nüfustan ibaret efradı ailem iş ve güçleriyle meşguller iken 938 yılı Ağustos ayında bir yüzbaşı kumandasında köye gelen 60 atlıdan ibaret bir müfreze asker, 40 erkek ve 60 kadın ve 70 çocuktan ibaret köy halkını elleri, kollarını bağlayarak makineli tüfek ateşile öldürmüşler ve cesetlerini de buğday saplarıyla yakmışlardır. Bunlar arasında bulunan 70 yaşında anam Gevher ile kardeşim İbrahim[’in] karısı Sabriye’yi, 5 yaşında oğlu Hüseyin’i, 12 yaşında oğlu Celal’i, 3 yaşında kızı Fatma’yı, 2 yaşında Şükriye’yi ve henüz askerden terhis edilen ve askeri elbisesi üzerinde bulunan kardeşim Rüstem’i [ve] karısı Kebire’yi, 3 yaşında oğlu Cevad’ı, 5 yaşında oğlu Süleyman’ı, 4 yaşında kızı Elif’i ve diğer kardeşim Veli’nin karısı Meryem’den ibaret bir erkek 4 kadın 3 kız ve 4 erkek çocuk ki ceman 12 nüfus efradı ailemin de elleri bağlanmıştır. İşin akıbetini anlayan ve başlarına gelecek olan felâketi hisseden mesumlar feryat ve figana başlamış ve anam müfreze kumandanına oğlum biz masum ve suçsuz kimseleriz benim de senin gibi iki asker evlâdım vardır. Yanlış bir iş yapmış olacaksınız derse de sesi makinalı tüfek sesiyle susturuluyor ve üzerlerine yapılan ateşle hepsi Hazal yaprağı gibi yere seriliyor, kumandan vazifesini tamamen ifa edebilmek için harmanlarda bulunan buğday saplarını askerlere getirterek cesetleri de yakılıyor.”

 

Haydar Kang, evi-barkı yakılan ve dağı-taşı taranan Dersimlinin can derdine düştüğünü böyle aktardı. Dört dilekçe yazan Haydar Kang’ın çığlığını ne TBMM Başkanı ve Başbakan ne de Milli Savunma Bakanı ve Genelkurmay Başkanı duydu; ama hiçbiri yazılanlara ‘yalan’ diyemedi.